in

Eén duik in het water maakte Milkiyas (18) verlamd tot zijn nek

12 juni 2020, het was warm buiten. Milkiyas (18) ging zwemmen in een meer vlak bij zijn huis in Roermond.

Hij nam een duik, en plotseling was het donker. Hij voelde nog wel hoe zijn vrienden hem op het gras tilden. Niet veel later landde de traumahelikopter en werd hij in slaap gebracht.

Hij wist toen nog niet dat hij nooit meer zou kunnen lopen en opnieuw moest leren ademen, eten en praten.

Zomervakantie vieren
De toetsweek van 4 vwo was afgelopen, en de zomervakantie begonnen. Milkiyas, door vrienden en familie ‘Milky’ genoemd, voelde zich opgelucht. Hij had een goed gevoel over zijn toetsen, en verheugde zich erop dit te vieren met vrienden.

Ze gingen naar de Oolderplas in Herten, op een kwartier fietsen vanaf Roermond. “Je moest de plek goed kennen om te weten waar je kon zwemmen.

Het was vooral een plek voor de mensen die er vlak bij woonden. Ik kende het niet, maar ging mee met de groep.”

Milkiyas fietste erheen samen met een vriend. De rest van de groep zagen ze daar. Hij had zin om te chillen. “Ik had best wel hard getraind met atletiek dat afgelopen jaar en voelde mij goed in m’n lichaam.”

Hij voelde zich ook een beetje gespannen, zegt hij. “Veel jongens en meisjes van school kwamen naar het meer toe. Veel van hen kenden mij wel, maar ik was toch een beetje zenuwachtig.”

‘Plots werd het donker’
Eén voor één sprongen zijn vrienden het water in. “Ik wil niet het water in. Ik ben hier voor de gezelligheid, niet om te zwemmen”, dacht Milkiyas.

“Maar ik wil ook niet achterblijven… Oké, ik ga wel. Maar ik ga niet met m’n lichaam centimeter voor centimeter het koude water in. Ik heb een andere optie: duiken. Ik ga.”

En toen werd het plotseling donker.

Milkiyas voelde dat hij naar boven werd getrokken. Zijn vrienden legden hem op het gras. Hij voelde pijn en irritatie.

Dat laatste door de pijn waar hij geen controle over had. Milkiyas zag hoe zijn vrienden elkaar kalmeerden.

“Ik was een toeschouwer. Ik kon wel wat zeggen, maar had heel weinig kracht. Ik denk dat ik hard fluisterde.”

“Jongens, maak je maar geen zorgen”, dacht hij. “Geef het wat tijd. Bel maar niet de ambulance, want dan wordt het zo’n ding.

Dat wil ik niet. Ik wil mijn moeder niet ongerust maken. Oké, bel toch maar de ambulance, maar niet mijn moeder.”

Gebonden aan rolstoel
Anderhalf jaar na het ongeluk verschijnt Milkiyas in een zwarte rolstoel breed glimlachend in de deuropening, in zijn huis in Roermond. Hij woont daar met zijn moeder, zusje Hanna en kitten Coco. Hij opende de deur zelf, via spraakbesturing.

“De signalen die mijn hersenen aan bepaalde delen van mijn lichaam willen geven, komen niet meer aan”

Na het ongeluk is het gezin verhuisd. Zo bevinden zijn slaap- en badkamer zich nu op de begane grond.

Dwarslaesie
Al gauw landde een traumahelikopter bij de Oolderplas. Milkiyas werd overgebracht naar het Maastricht UMC.

De eerste paar dagen in het ziekenhuis waren vaag, zegt hij. “Pas na drie of vier dagen realiseerde ik mij dat er écht wat ergs was gebeurd met mijn lichaam.”

Hij had zijn nekwervels gebroken op drie plekken en liep een dwarslaesie op.

Milkiyas legt uit wat dat betekent: “De signalen die mijn hersenen aan bepaalde delen van mijn lichaam willen geven, komen niet meer aan.

Bij mij geldt dat voor het deel van mijn lichaam onder mijn schouders. Ik kan dat deel niet bewegen en voelen.”

Geboren in Kenia
Milkiyas is geboren in Nairobi, de hoofdstad van Kenia. Toen hij vijf jaar oud was, kwam hij samen met zijn moeder en zusje naar Nederland.

Lees ook  Gezocht: professioneel wc-ganger met hoop poepervaring (m/v)

Z’n jeugd was complex, maar veel meer wil hij er niet over kwijt. “Ik had geen jeugd zoals elk ander kind.”

Hij groeide op in Roermond. Milkiyas was een alleskunner. Toen hij naar de brugklas ging, zat hij op tennis, piano, atletiek en zwemmen.

Ondanks zijn talent, voelde hij zich een buitenstaander. “Het komt denk ik door mijn huidskleur. Ik voelde mij altijd anders omdat ik donker ben.

Ik werd overal waar ik kwam omringd door witte kinderen. Op mijn havo-vwo school maar ook op de tennisclub, muziekschool, atletiekbaan of tijdens zwemles.”

‘Ben een pleaser’
“Ik vind het daardoor heel belangrijk wat mensen van mij vinden. Ik denk dat iedereen dat vindt, maar ik nog net wat meer dan anderen.”

Zijn positiviteit en optimisme, eigenschappen die Milkiyas bij zichzelf vindt passen, komen deels daaruit voort.

“Ik wil een goede indruk achterlaten omdat ik anders bang ben dat iemand mij in de steek laat. Dat is mijn angst. Daardoor ben ik een pleaser.”

“Of ik daardoor in het water sprong? Misschien wel.”

Zijn stralende karakter komt ook door zijn wil wat van het leven te maken. “Ik wil elke dag nieuwe dingen begrijpen én ontdekken.

Ik vraag mijzelf vaak af wat mijn normen en waarden zijn en wat ik belangrijk vind in het leven. Het geluk van mijn familie en vrienden staat daarin altijd op één, ikzelf sta op nummer twee.”

Tijdens het gesprek krijgt Milkiyas zo nu en dan een spasme. Zijn lichaam beweegt dan uit zichzelf. “Oeps, ho.

Wacht even hoor”, zegt hij dan. “Het doet geen pijn, maar dit komt door de beschadiging in mijn zenuwstelsel.”

Hij vraagt om een slokje water. De bidon staat geklemd tussen zijn arm en buik. “Leg het rietje maar op mijn mond, dat is genoeg.”

Dat Milkiyas weer kan slikken, is een grote stap vooruit. Een jaar geleden had hij dit niet voor mogelijk gehouden.

Opnieuw leren eten en praten
Milkiyas lag vier maanden in het ziekenhuis. “Ik was één met het bed en de apparatuur. Ik lag continu vast aan monitoren zodat de dokters wisten wat er gebeurde met mijn lichaam.”

Het moment dat hij na anderhalve maand weer kon praten, bleef hem het meeste bij. “Het begon met het maken van geluid, toen lettergrepen en toen hele zinnen.

Ik praatte nog wel met veel pauzes. Ik weet nog dat ik al blij was als ik kon vertellen dat ik ranja wilde. Het voelde goed, ik voelde mij weer een beetje onafhankelijk.”

De momenten dat hij na twee maanden uit zichzelf moest ademen of toen hij naar het revalidatiecentrum mocht, herinnert hij goed.

In het centrum leerde hij in tien maanden vooral om beter om te gaan met zijn beperkte mobiliteit. Een voorbeeld is leren op school.

Hij wil niks liever dan zijn vwo halen, maar leren uit basisboeken gaat niet meer. In het centrum leerde Milkiyas hoe hij omgaat met een tablet of andere apparatuur. “Zodat ik informatie uit de les kan opvangen en toepassen én mijn huiswerk goed kan maken.”

“Mama bleef dag en nacht bij mij. Zij maakte het leven simpel.”

Zijn moeder week al die tijd niet van zijn zijde. “Ze is in het ziekenhuis dag en nacht bij mij gebleven. Ze stopte met werken en wilde alleen maar bij haar zoon zijn.

De verpleegkundigen verplichtten haar soms om rust te nemen. Ook in de kliniek was ze elke dag bij mij. Mama maakte het leven simpel.”

Leven in het heden
“Ik heb de neiging om veel met de toekomst bezig te zijn”, zegt hij. “Hoe ziet de dag van morgen eruit? Hoe maak ik later mijn droom van reizen waar?

Lees ook  Ben jij ooit ‘per ongeluk’ van bil gegaan met de zus van je vriendin? Patrick vertelt hoe hem dit overkwam

Hoe ziet alleen wonen er voor mij uit? Hoe combineer ik een relatie met waar ik nu mee moet omgaan? Die gedachtes komen vooral op als ik alleen ben of ’s nachts.”

“Mama zorgt ervoor dat ik in het nu blijf leven en niet te veel bezig ben met mijn toekomst.”

Zijn moeder en zusje zijn z’n grootste steun. “Het valt hen soms op hoe groot de stappen zijn die ik maak”, zegt Milkiyas.

“Als ik bijvoorbeeld met ze aan het eten ben, zeggen ze: kan je je nog herinneren dat we je pasta’s in stukjes moesten snijden? Eten was zo moeilijk voor je. En kijk hoe makkelijk het je nu afgaat. Hoe je ervan geniet.”

De duik in het water in de zomer van 2020 veranderde zijn leven voorgoed. Vooral fysiek, want mentaal voelt hij zich sterk.

‘Positief én realistisch’
Hij noemt zichzelf ‘positief en realistisch’. “Ik lees zo vaak over mensen die dan in een rolstoel belanden en super positief zijn. Dat is niet hoe het leven werkt.

Cut the bullshit, please! Net zoals in ieders leven is er sprake van een balans. Ik heb mijn goede en minder goede momenten. Maar ik verschil daarin niet zoveel van een ander mens.”

Als hij met z’n vrienden aan het chillen is, voelt Milkiyas zich nog steeds als een van hen. “Ze houden meer rekening met mij zodat ik de dingen kan doen die ik eerst ook deed, zoals stedentripjes, met elkaar chillen en dronken worden.” Z’n kotservaring is wel anders, lacht hij. “Die is best vervelend, dus dat voorkom ik liever.”

“Ik mis het menselijk contact, een warme hand of knuffel”

Het niet kunnen voelen van zijn lichaam, vindt hij een van de lastigste dingen. Alleen zijn gezicht voelt hij nog, en zijn onderarmen op een doffe manier.

“Ik mis het menselijk contact, een warme hand of knuffel. Wij mensen zijn beestjes die ons graag fysiek omringen met mensen. Ik voel dat veel minder.”

Ook voelt het soms vervelend dat niemand zich écht in hem kan inleven en kan begrijpen. “Ik heb alleen mijzelf daarin.

Mijn ambitie is om elke dag een betere versie van mezelf te worden. Om te groeien in hoe ik met de situatie omga, maar ook om altijd nieuwe dingen te blijven leren.”

‘Ik observeer niet, maar doe iets’
Milkiyas krijgt vaak vragen over welke delen van zijn lichaam niet meer werken of hoe hij bijvoorbeeld naar de wc gaat, maar veel liever vertelt hij over zijn nieuwe interesses. “Schaken vind ik ontzettend leuk om te doen. Waarom?

Omdat ik het kán doen. Bijna alle activiteiten kan ik niet doen, daar observeer ik alleen maar. Hier doe ik iets. Ook ben ik meer gaan lezen.

Op dit moment lees ik autobiografieën en veel over mindfullness. Tegelijkertijd vind ik Nederlandse en Engelse literatuur leuk, voornamelijk rapliteratuur. Ik hou van J. Cole en Kendrick Lamar.”

Ondertussen vraagt Milkiyas aan zijn virtuele assistent Alexa of het geluid van de muziek wat zachter mag.

Op de achtergrond klinkt warme soulmuziek. “Ik ben gek op dat genre.” De muziek raakt hem diep. “Het maakt mij echt gelukkig.”

Droom
Ondanks dat hij niet te veel met de toekomst bezig wil zijn, heeft Milkiyas wel één droom: een gezin krijgen. “Of ik kinderen kan krijgen, weet ik nog niet. Maar die kans bestaat wel. Ik zou het prachtig vinden om iemand te zien opgroeien die lijkt op mij.”

Bridget Maasland deelt ervaringen grensoverschrijdend gedrag: ‘Voor het leven getekend’

Zangeres Do heeft ook ervaringen met Jeroen Rietbergen: ‘Wat hij deed was echt niet oké’